Lý Tiểu Long, tượng đài nam tính của đàn ông châu Á

Lý Tiểu Long, tượng đài nam tính của đàn ông châu Á

Đàn ông châu Á có nam tính hơn đàn ông Âu Mỹ hay không? Trong câu chuyện này, có rất nhiều thứ để nói. Nhưng không thể không nhắc đến một nhân vật: Lý Tiểu Long.

Với chúng ta ngày nay, Lý Tiểu Long cũng giống như Marilyn Monroe hay John Lennon, những hình tượng văn hóa đã bám bụi thời gian, có thể dễ dàng đọc về họ trên Wikipedia, nhưng không thể nào cảm nhận được sức ảnh hưởng của họ lúc sinh thời.

Bởi vì chúng ta không được sống trong cái “không gian văn hóa” những năm 70 để có thể thực sự hiểu được.

Nhiều người thậm chí không biết vì sao người Mỹ lại đánh giá cao Lý Tiểu Long đến như vậy, xếp ông vào danh sách 100 nhân vật có sức ảnh hưởng nhất thế kỷ 20 (tạp chí Time).

Nhân kỷ niệm ngày sinh nhật Lý Tiểu Long (27/11/1940 - 27/11/2019), tôi xin viết một bài về nhân vật này để chia sẻ quan điểm vì sao Lý Tiểu Long lại quan trọng trong câu chuyện về sự nam tính của đàn ông Á Đông.

Hollywood và văn hóa đại chúng trước khi Lý Tiểu Long xuất hiện

Tháng 8 vừa qua, bộ phim Once upon a time in Hollywood của Quentin Tarantino đã gây ra một vụ tranh cãi trên mặt báo. Số là, trong phim, Tarantino đã khắc họa hình ảnh Lý Tiểu Long như một gã “trẻ trâu chính hiệu”, nóng nảy, kiêu căng và ngạo mạn:

Sự khắc họa này của Tarantino đã gây ra một làn sóng giận dữ từ phía những người ái mộ “Đường Sơn đại huynh”, mà phần nhiều là những người Mỹ gốc Á.

Sức ảnh hưởng của Lý Tiểu Long trong cộng đồng người Mỹ gốc Á rất lớn. Vài năm trước, trong một cuộc khảo sát ở Mỹ: “Người đàn ông Mỹ gốc Á nào mà bạn ngưỡng mộ nhất”, thì cái tên được nhắc đến nhiều nhất chính là Lý Tiểu Long.

Vì sao lại như vậy?

Vì Lý Tiểu Long là người đã thay đổi cái nhìn của Hollywood, và rộng hơn là của người Mỹ, về đàn ông châu Á.

Theo giáo sư ngành nghiên cứu văn hóa Trần Quýnh Hoàng, trước Lý Tiểu Long, Hollywood mỗi khi làm phim có nhân vật nam giới Á Đông thì thể nào nhân vật đó cũng rơi vào một trong hai kiểu:

Một là một gã thâm độc da vàng (yellow peril) với âm mưu giết đàn ông da trắng và chiếm đoạt phụ nữ của họ. Ví dụ tiêu biểu là bộ phim The Mask of Fu Manchu năm 1932:

ly-tieu-long-tuong-dai-nam-tinh-cua-dan-ong-chau-a-2
Cảnh trong phim The Mask of Fu Manchu (1932)

Hai là những gã nữ tính, yếu ớt, nhu nhược hoặc gàn dở do diễn viên da trắng bôi phấn vàng lên mặt đóng giả (yellow face). Tiêu biểu là nhân vật Mr.Yunioshi trong Breakfast at Tiffany's (1961).

ly-tieu-long-tuong-dai-nam-tinh-cua-dan-ong-chau-a-3

Cả hai sự khắc họa này đều rất xa rời thực tế, và củng cố một cái nhìn không mấy thiện cảm của người Mỹ lên những người nhập cư gốc Á.

Như tôi từng nói trong bài viết Trai Âu thì mạnh mẽ, trai Á thì yếu đuối?, truyền thông đại chúng có thể làm chúng ta hiểu sai về thực tế cuộc sống.

Sự khắc họa sai lệch về người châu Á trên phim ảnh của Hollywood rất có thể đã tạo ra những định kiến và kỳ thị không đáng có của người Mỹ da trắng lên người nhập cư gốc Á.

Người thay đổi cái nhìn của nước Mỹ về đàn ông châu Á

Cho đến năm 1972, lần đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ, đàn ông Á Đông được khắc họa một cách khác hẳn: mạnh mẽ, đẹp trai và đầy chính trực, sẵn sàng chiến đấu vì công bằng và những người yếu thế.

Đó chính là Lý Tiểu Long trong phim The Way of the Dragon.

ly-tieu-long-tuong-dai-nam-tinh-cua-dan-ong-chau-a-4

Trong phim, anh còn đánh bại Chuck Norris, một diễn viên võ thuật da trắng vốn rất đình đám ở Mỹ lúc bấy giờ.

Nói như Mike Moh, diễn viên đóng vai Lý Tiểu Long trong phim Once Upon a Time in Hollywood:

“Là một trong số rất ít những thằng nhóc châu Á lớn lên ở ngoại ô Minnesota, tôi thường bị trêu chọc trong lớp và cảm thấy không thể hòa nhập.

Rồi Lý Tiểu Long xuất hiện, và tôi thật sự ngỡ ngàng, anh chàng này cũng giống mình nhưng chiến đấu thật ngầu và làm bao cô gái mê mẩn. Tôi chưa từng thấy ai như vậy trước đó”.

Hoặc như Dan Kwong, một nghệ sĩ sân khấu, cũng là người biên kịch cho vở Be like water, nói:

“Ở độ tuổi đôi mươi của tôi (tức khoảng thập niên 70), chưa bao giờ tôi thấy một gã đàn ông châu Á được tôn trọng và ngưỡng mộ ở Mỹ. Nếu bạn là một gã nhập cư gốc Á, chẳng có gì ở ngoài đó để bạn hướng đến cả. Chẳng có gì hết.

Cho đến khi Lý Tiểu Long xuất hiện. Nó giống như trưởng thành trên một sa mạc trống không và khô cằn, rồi một ngày leo qua ngọn đồi, bạn thấy Thái Bình Dương. Đó là Lý Tiểu Long. Anh ấy chính là đại dương”.

Lý Tiểu Long đã thay đổi cái nhìn của người Mỹ về người đàn ông Á Đông.

Chúng ta đều biết, Mỹ là một nước có sức ảnh hưởng rất lớn trong nền văn hóa đại chúng toàn cầu. Thế nên thay đổi cái nhìn của người Mỹ về sự nam tính Á Đông đã là góp phần không nhỏ trong việc xác định vị trí của sự nam tính châu Á trong văn hóa thế giới.

ly-tieu-long-tuong-dai-nam-tinh-cua-dan-ong-chau-a-5
Tượng Lý Tiểu Long ở Tiêm Sa Chủy, Hồng Kông. 

Và có thể nói, Lý Tiểu Long là người đã được lịch sử lựa chọn để làm cánh én tiên phong cho sự trỗi dậy của tính nam châu Á.

Là người truyền cảm hứng cho một loạt nhân vật về sau như Thành Long, Lý Liên Kiệt, Châu Tinh Trì, Chung Tử Đơn, thậm chí là cả Andrew Yang, Destin Daniel Cretton hay Jeremy Lin.

Chính vì thế, tôi nghĩ không sai khi nói, Lý Tiểu Long là một tượng đài nam tính của đàn ông châu Á chúng ta

Ảnh: Tổng hợp.





LIÊN QUAN

CÙNG CHỦ ĐỀ

Thống kê